Portlar ve Konnektörler

• Anakartın dış birimlerine bağlantı kurduğu özel yapılardır. Bağlantı kurulacak birim ile iletişim kurmaya uygun fiziksel yapıdadır.
• Portların bir kısmı kasanın içindedir ve bu hard disk gibi kasa içine monte edilen birimler bağlanır.
• Bazı portlarda kasa yüzeyinde anakarta monteli biçimde bulunur. Bu portlara kasa dışından ulaşılır ve mikrofon gibi kasa dışında bulunması gereken cihazlar bağlanır.
• Bazı portların anakartın yüzeyinde olmasına rağmen eğer istenirse bir uzatma kablosu ile kasa üzerinde ayrılmış özel bölümlere taşınabilir.
• Örneğin ek USB portları özel USB uzatma kabloları ile kasa yüzeyine taşınabilir.

Devamını Oku »

Ekran Kartı

• Ekran kartı mikroişlemcide (CPU) işlenen verilerin monitörde görünmesini sağlayan sinyallere dönüştüren bir genişleme kartıdır.
• Ekran kartları bilgisayar sistemine anakart üzerinde bulunan slotlar (genişleme yuvaları) ile bağlanırlar.
• Geleneksel ekran kartları bilgileri sistem belleğinden kendi belleğine alıp monitöre göndermekteydi. Günümüzdeki ekran kartları ise görüntülenecek bilgileri işleyebilecek hızlandırıcılar bulundurduğundan mikroişlemcinin yükünü önemli bir ölçüde hafifletmektedir.
• Ekran kartlarında standart bir monitör (VGA) çıkışı vardır. Bilgisayardaki görüntüyü perdeye veya duvara yansıtmak için kullanılan projeksiyon aygıtları da monitörler gibi bu çıkışa bağlanır.
• Günümüzde bazı ekran kartlarında, bilgisayar görüntülerini TV sisteminde görüntülemek için TV-Out, video görüntüleri için Video-In, dijital çıktı aygıtlarını kullanmak için DVI bağlantıları da bulunmaktadır.
• Bilgisayarlarda görüntü kalitesi hem ekran kartına hem de monitöre bağlıdır. Ekran kartının kalitesini ise fiziksel yapısı, kullandığı slot (donanım kartlarının anakarta monte edildiği kısım) ve arayüz çeşidi (CGA, VGA, SVGA) belirlemektedir.
• Ekran kartı bilgisayar sisteminin 4 bileşenini kullanır.
• Anakart; ekran kartına veri için bağlantı ve enerji sağlar.
• Mikroişlemci; her bir pikselle ne yapacağı kararını verir.
• Bellek; ekran kartına gönderilecek bilgileri geçici olarak tutar.
• Monitör; ekran kartından gelen bilgileri görüntüler.

Ekran Kartının Yapısı

• Grafik İşlemcisi (GPU)
• Grafik işlemcisi görüntü hesaplamalarını ve görüntü işlemlerini ekran kartında gerçekleştiren bir yongadır.
• Günümüz ekran kartlarındaki grafik işlemciler, işlemciye yük bindirmeden görüntü işlemlerini çok başarılı bir şekilde gerçekleştirmektedir.
• Grafik işlemcileri GPU (Graphics Processing Unit - Grafik İşlemci Birimi) adıyla adlandırılmaktadır.
• Görüntü Belleği ( Video RAM)
• Görüntü ile ilgili hesaplamaların tutulduğu bellektir. Bilgisayar sistemindeki ana bellek gibi çalışır.
• Görüntü belleği bilgileri grafik işlemcisinden alır ve bunları saklar.
• Görüntü belleğinin büyüklüğü ekran kartının performansıyla doğru orantılıdır.Yüksek çözünürlükte kaliteli görüntü alabilmek için görüntü belleği kapasitesinin büyük olması gerekir.

Çözünürlüklere ve renk adedine göre bellek miktarı

• Dijital Analog Çevirici (RAMDAC)
• Ekran kartının görüntü belleğindeki dijital (sayısal) verileri monitörde görüntülenecek analog sinyallere dönüştürerek ekran kartının monitör çıkışına gönderir.
• RAMDAC ekran kartı görüntü belleğini saniyede belirli sayıda tarayıp verileri alıp analog sinyallere dönüştürüp monitöre aktarır.
• RAMDAC'in verileri dönüştürme ve aktarma hızı, ekran tazelenme hızını belirler.
• Bu hız Hz cinsinden ölçülür. Örneğin monitörün ekran tazeleme hızı 75 Hz olarak ayarlanmışsa görüntü saniyede 75 defa yenilenir.
• LCD ekranlar dijital sinyalleri görüntülediklerinden, ekran kartının görüntü belleğindeki görüntülenecek veriler RAMDAC'e gitmeden direk ekran kartının DVI (Digital Visual Interface) çıkışına aktarılır.

• BIOS
• Ekran kartlarının da birer BIOS'ları vardır.
• Burada ekran kartının çalışma parametreleri, temel sistem fontları kayıtlıdır.
• Ayrıca bu BIOS sistem açılırken ekran kartına ve onun belleğine de küçük bir test yapar.
• Bilgisayar açıldığında ilk çalışan program ekran kartının BIOS'unda bulunan yazılımdır.
• Ekran Kartı Çıkış Bağlantıları
• VGA-OUT : CRT monitörlerin ve projeksiyon aygıtlarının bağlandığı ve bu aygıtlara görüntü aktarıldığı çıkış portudur.
• DVI-OUT : Dijital cihazlara ve LCD ekranlara görüntü aktaran çıkış portudur.
• VIDEO-IN/OUT : Televizyon, video, VCD player, DCD gibi aygıtlardan görüntü alan veya aktaran porttur.

• Soğutucu
• Ekran kartlarında da bilgisayar işlemcisi üzerinde bulunan soğutma sistemi gibi ekran kartının görüntü işlemcisi üzerinde bulunan soğutma sistemi vardır. Görüntü işlemcisinin ısınmasını engeller.
• Z-Buffer (Tampon Bellek)
• İki boyutlu görüntülerde yatay (x) ve düşey (y) olmak üzere iki boyut vardır. 3 boyutlu görüntülerde derinlik boyutu vardır.
• Z-Buffer üç boyutlu ortamdaki nesnelerin görüntülenmesi için kullanılır. Üçüncü boyut (z) bilgisi bu bellekte saklanır. Ekran kartı üç boyutlu görüntüler oluşturabilmek için bu tampon belleğini kullanır.
• Z-Buffer 3D (3 Boyutlu) desteği olan ekran kartlarında bulunmaktadır. Günümüz ekran kartlarının tümünde 3D desteği bulunmaktadır.
• V-Sync
• Monitörün tazeleme hızını tespit edip, monitörün tazeleme hızına göre görüntüyü monitöre gönderir.
• Video Codec
• Video görüntüleri sıkıştırılmış formattadır.
• Bu görüntüler monitörde görüntülenebilmesi için çözülür.Bu görüntüler Harddisk, CD-Rom veya DVD-Rom'dan okunup ekrana gönderilmeden hemen önce çözülür.
• Sıkıştırılmış verileri çözme işi ise CPU'yu ve ekran kartını zorlar. Sıkıştırılmış görüntülerin çözümü için çeşitli yazılım ve donanım geliştirilmiştir.
• Ekran kartlarında Video Codec birimi sıkıştırılmış görüntüleri çözer. Bu eleman aynı zamanda çözme işlemlerinde CPU'nun yükünü azaltır.

Ekran Kartının Çalışması

• Bilgisayarın işlemcisi tarafından işlenen veriler anakart ile ekran kartının görüntü belleğine aktarılır.
• Görüntü işlemcisi görüntü belleğindeki verileri işler ve görüntü hesaplamalarını yaptıktan sonra görüntü belleğine gönderir. Bu veriler buradan RAMDAC birimine gider.
• Görüntü belleğindeki bilgiler RAMDAC'e aktarıldıktan sonra bu bellek boşalır. Boşalan belleğe görüntü işlemcisi tekrar veri iletir.
• RAMDAC bu dijital verileri monitörde görüntülenecek analog sinyallere dönüştürüp ekran kartının çıkışına gönderir.
• Bu işlemler sırasında Video BIOS'da ekran kartının veri akışını kontrol eder ve düzenler.
• Veriyolu hızı, görüntü belleğinin kapasite büyüklüğü bu işlemlerin süresini azaltır ve görüntü kalitesini arttırır.

Ekran Kartı Çeşitleri

• Veri Yolu Standardına Göre
• ISA
• PCI
• AGP
• PCI Express
• Fizik Yapısına Göre
• Anakart üzerinde entegre olan (Onboard) ekran kartı
• Anakartın genişleme yuvasına takılı olan ekran kartı
• SLI
• SLI, ard arda dizilmiş iki ekran kartına iş bölümü yaptırarak, 3B başarımlarını birleştirebilen yönteme verilmiş adın kısaltmasıdır.

Ekran Bağlantısı

Özel çevirici ara bağlantılar kullanılarak analog ekran DVI-I çıkışlarına bağlanabiliyor.

Bir Ekran Kartının Teknik Özellikleri

Ekran Kartı Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Video bellek miktarı görüntü performansını doğrudan etkiler. Yapılacak işe göre belleğin miktarı uygun miktarda olmalıdır. Bellek miktarının fazla olması görüntü performansını arttırır.
• Yüksek hızlı grafik işlemcisi verilerin ekranda daha kaliteli görüntülenmesini sağlar.
• Ekran kartının tazeleme hızının büyüklüğü görüntü kalitesi ile doğru orantılıdır.
• Ekran kartındaki grafik işlemcisinin üzerindeki soğutucunun iyi çalışması ve soğutması ekran kartının performansını arttırır.
• Anakartın desteklediği yüksek bant genişliğine sahip ekran kartı seçilmesi performansı arttırır. Örneğin AGP ekran kartlarından daha fazla hız sağlayan PCI-E ekran kartını kullanabilmeniz için anakartınızda PCI-E genişleme yuvası olması gerekir.

Devamını Oku »

Görüntü Bağdaştırıcıları (Ekran Kartları)

Ekrandaki Görüntü Nasıl Oluşur?

• Monitörünüze yeteri kadar yakından bakarsanız görüntünün çok küçük noktalardan oluştuğunu görürsünüz.
• İşte bu noktalara görüntünün en küçük birimi olan piksel denir.
• Her pikselin kendine ait renk ve yoğunluk bilgileri vardır.
• Daha genel bir tanımla piksel için ekranın bağımsız olarak kontrol edilebilir en küçük parçası olduğu söylenebilir.
• İşte bu piksellerden binlercesi bir araya gelerek ekrandaki görüntüyü oluşturur.

Çözünürlük

• Çözünürlük, ekrandaki görüntünün kaç pikselden oluşacağını belirler ve yatay-dikey piksel cinsinden belirtilir (800x600, 1024x768 gibi).
• Çözünürlük arttıkça görüntü birbirinden bağımsız olarak kontrol edilebilen daha çok pikselden oluşur ve görüntü kalitesi de yükselir.

Çözünürlük arttıkça yükselen görüntü kalitesinin de bir bedeli var tabi ki : Çözünürlük yükseldikçe kontrol edilmesi gereken piksel sayısı ve dolayısıyla da gerekli işlem gücü, ayrıca bu piksellerin bilgilerini tutmak için gerekli bellek miktarıyla onların transferi için gereken bellek bant genişliği artar. Bu yüzden de performans düşer. Kullanmak istediğiniz çözünürlüğü hem ekran kartınız desteklemeli, hem de monitörünüz fiziksel olarak gerekli sayıda pikseli ekranda oluşturabilmelidir.

Renk Derinliği

• Renk derinliği bir pikselin alacağı renk miktarıdır.
• Renk derinliği artarsa her pikselin alabileceği renk sayısı da artar.
• Piksellerin renk çeşitliğinin artması görüntünün gerçeğe yakın olmasını sağlar.
• Pikseller de ki renkler kırmızı, yeşil, mavi (RGB) renklerinin karışımından oluşur.
• Renk derinliği arttıkça pikseller de ki veri miktarı da artar.
• Bu artış ekran görüntü işlemcisinin işleyeceği veri miktarını da arttırır ve daha fazla görüntü belleğine ihtiyaç duyulur.
• Renk derinliği bit cinsinden belirtilir. 8 bit kullanıldığında bu bitlerden 2^8=256 birleşim (kombinasyon) üretilir. Aynı şekilde 8 bit renk derinliğinde de her piksel için 256 renk kullanılabilir.
• İnsan gözünü aldatıp ekrandaki görüntüyü gerçek gibi göstermek için kullanılan üç rengin de (kırmızı, yeşil, mavi) 256'şar tonu gereklidir, bu da renk başına 8 bitten 24 bit yapar.
• Bu mode True Colour (Gerçek Renk) adı verilir. Fakat çoğu güncel ekran kartı görüntü belleğini kullanma yöntemleri yüzünden pikselleri bu modda göstermek için 32 bite ihtiyaç duyarlar. Kalan 8 bit alpha kanalı (piksellerin saydamlık bilgisini tutar) için kullanılır.

Görüntü Arayüzleri

Görüntü arayüzü ekran kartının çözünürlük ve renk derinliğini belirler. Görüntü arayüzü ekran kartının görüntü kalitesini etkilemektedir.

Devamını Oku »

Bilgisayar Çeşitleri

Bilgisayarlar ilk üretimlerinden itibaren 4 ana kategoriye ayrılmıştır:

• Mikro Bilgisayarlar
• Mini Bilgisayarlar
• Mainframe Bilgisayarlar
• Süper Bilgisayarlar

Bu sınıflandırma aralarındaki işlemci gücüne göre bir sınıflandırmadır.

Mikro Bilgisayarlar

Mikro Bilgisayarlar günümüz kişisel bilgisayarlarıdır ve bir çok çeşidi mevcuttur:

• Masaüstü Bilgisayarlar
• Dizüstü veya Notebook Bilgisayarlar
• PDA (Personal Digital Assistant) ve Palmtop Bilgisayarlar
• İş İstasyonları
• Sunucular

Mainframe ve Süper Bilgisayarlar

Devamını Oku »

Bilgisayar Donanımına Giriş

Bilgisayar Nedir?

Bilgisayar aşağıda belirtilen işlemleri gerçekleştiren elektronik aygıttır:

1. Mantıksal ve aritmetiksel işlemler
2. İşlemlerin sonucunu saklama
3. Saklanan bilgilere ulaşılma

Bilgisayarın Genel Yapısı

Bilgisayarın Bileşenleri

• Donanım: Bilgisayarların fiziksel kısımlarına donanım denilmektedir.
• Yazılım: Donanımı kullanmak için gerekli programlardır.

Tarihi Gelişim-1

• Günümüz bilgisayarlarının atası sayılabilecek ilk programlanabilir hesaplama düzeneği, İngiliz matematikçi Charles Babbage tarafından tasarlanan Analitik Makine'dir. Babbage'ın tasarladığı makine delikli kartlara yazılmış komutları işleyebilme yeteneğine sahipti. İlk olarak 1838 yılında tasarlanan Analitik Makine, parasal ve diğer çeşitli sorunlar nedeni ile asla üretilmemiştir.
• Bilgisayar denildiğinde ilk akla gelen kişisel bilgisayarlar ise ilk defa 1981 yılında IBM tarafından geliştirildi ve bir anda endüstriyel standart haline geldi. IBM PC'ler Intel işlemciliydi ve beraberinde verilen Microsoft DOS işletim sistemi ile çalışmaktaydı.

Tarihi Gelişim-2

Elektronik Kuşak

• 1941'de Konrad Zuze Z3 elektrik motorları ile çalıştırılan mekanik bir bilgisayar yaptı. Bu program kontrollü ilk bilgisayardır.
• 1943'te Alan Turing tarafından COLOSSUS denilen özel amaçlı bir elektronik vakum tüpleri kullanan bir bilgisayar geliştirildi.
• 1944'te Harvard Üniversitesinde ASCC MARK I (Automatic Sequence Controlled Calculator) denilen bir bilgisayar geliştirildi. MARK I, tamamı elektronik olmayan genel amaçlı bir bilgisayardı. Bu makine 23 haneli iki sayıyı 4.5 saniyede çarpabiliyordu ve 14m uzunluğunda 2.4m yüksekliğinde olup üzerinde 800km uzunluğunda kablo kullanılmıştı.

Tarihi Gelişim-3

• 1946'da Pensilvanya Üniversitesinde ENIAC (Elektronics Numerical Integrator and Calculator) geliştirildi. Anahtar setlerinin, fişlerin ve soketlerin değiştirilmesi esasına göre çalıştığından ilk genel amaçlı bilgisayardır. 70 bin direnç, 10 bin kondansatör, 18 bin lamba ve bu elemanların harcadığı 150-200 kilowatt enerji ve sadece 20 sayıyı depolama özelliğine sahipti ve 30 tondu!

Tarihi Gelişim-4

• 1946'da Dr. Von Neumann ve arkadaşları programı bellekte saklayabilen ilk bilgisayar olan EDVAC (Elektronic Discrete Variable Automatic Computer) geliştirdi. 4096 bellek gözü bulunmaktaydı ve veriler ile programlar aynı bellekte saklanmaktaydı.
• 1948'de ilk transistor Bell laboratuarlarında geliştirildi.
• 1951'de UNIVAC 1 adlı ilk ticari amaçlı olan bilgisayar geliştirildi. Bütün komutlar ve veriler 0 ve 1 şeklinde depolandı.

Tarihi Gelişim-5

• 1958'de Entegre devreler geliştirildi.
• 1960'larda depolama için manyetik çekirdek hücreli bellekler kullanılarak bilgilere doğrudan erişim sağlandı.
• 1960'ların ortasında IBM sistem 360 bilgisayarı piyasaya sürülüyor. Ayrıca DEC firması da ilk klavye ve fareye sahip PDP-1 makinesini geliştirdi.
• 1968'de Intel firması kuruldu.

Tarihi Gelişim-6

Mikroişlemci Kuşağı

• 1971'de ilk mikroişlemci Intel tarafından çıkarılan 4-bitlik 4004'dür.
• Belli başlı mikro işlemci üreten firmalar ise; Intel, AMD, Cyrix, AlphaDEC, Hp, Mips, Sun Sparck ve Nexgen'dir.

Tarihi Gelişim-7

• Bilgisayar donanımında tümleşik devre teknolojisinin kullanılması bilgisayarın hesaplama hızlarını ve güvenirliliğini arttırmış ve hacimleri çok küçülmüştür.
• Mikroişlemci denilen tek bir tümleşik devre yongalarının bilgisayarlara uygulanması ile tek kullanıcılı ucuz bilgisayarlar üretilmiştir.

Tarihi Gelişim-8

Tarihi Gelişim-9

Tarihi Gelişim-10

Devamını Oku »